چكيدهء درس بيست و پنجم مجموعه رفتارهاى انسان نيازمند مقرراتى است كه متكفل آن علم فقه مىباشد . بعد از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله كه مردم از جانشينان برحق دور ماندند ، به اصحاب پيامبر صلّى اللّه عليه و إله مراجعه مىكردند . با پايان گرفتن دورهء صحابه ، ميان اهل سنت تعدادى فقيه پيدا شدند . ولى وضع فقه در ميان شيعه فرق مىكرد ؛ زيرا معصوم حضور داشت و چندان نياز به اجتهاد احساس نمىشد و فقه در اين دوران ، در دوره زمينه‌سازى براى اجتهاد قرار داشت . بلكه فقه براساس اجتهاد از زمان ابن ابى عقيل عمانى در قرن چهارم مطرح شد . البته در دوران امامان نيز نوعى اجتهاد مطرح بوده ، وقتى خود ائمه اطهار عليهم السّلام راه و رسم اجتهاد را به اصحاب خود مىآموختند ؛ بدين‌لحاظ كتاب‌هايى در اصول فقه منسوب به آن بزرگواران نوشته شده است . شيخ طوسى 18 نفر از اصحاب امام باقر ، امام صادق ، امام كاظم و امام رضا عليهم السّلام را فقهاى اصحاب اين بزرگواران معرفى كرده است . پرسش درس بيست و پنجم 1 - وضع فقه در دورهء صحابه چگونه بود و شيعه در مسائل فقهى به چه كسانى رجوع مىكرد ؟ 2 - وضع فقه در ميان شيعه در حضور معصومان چگونه بود ؟ 3 - آغاز فقه ميان شيعه به چه صورتى بوده است ؟ 4 - فقهاى اصحاب ائمهء اطهار عليهم السّلام چه تعداد بودند ؟